Zabytki na terenie ziemskiego powiatu piotrkowskiego zostały już zewidencjonowane. Obecnie dane o nich są aktualizowane w oparciu o nowe zgłoszenia lub odkrycia.
Z danych piotrkowskiej delegatury Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków wynika, że na terenie powiatu znajduje się: 409 w ewidencji i 66 w rejestrze zabytków architektury i budownictwa oraz odpowiednio 27 i 43 parki i ogrody zabytkowe, 615 i 1.013 zabytków tzw. ruchomych, a także 1.854 i 15 stanowisk archeologicznych.
Ochroną objętych jest również szereg miejscowości, ich części, elementów krajobrazu lub innych obszarów o zachowanym historycznym układzie przestrzennym. Ten rodzaj ochrony realizowany jest przede wszystkim na podstawie prawa miejscowego, jakim są plany zagospodarowania przestrzennego opracowywane przez gminy.
Ewidencja i rejestr zabytków oraz inne opracowania znajdujące się w zasobach delegatury WOSOZ wykorzystywane są przy opracowywaniu studiów uwarunkowań, a także planów zagospodarowania przestrzennego wykonywanych przez gminy. Wszystkie one uwzględniać muszą potrzebę ochrony historycznego krajobrazu.
Autor artykułu: (oby)